محلول­‌های استاندارد و ویژگی­ آن­‌ها

در ابتدا به تعریف محلول استاندارد می­پردازیم. محلول استاندارد، محلولی است که غلظت آن به صورت کاملا دقیقی مشخص شده است. در واقع نسبت حل­ شونده به حلال معین است و تمامی نسبت­ها در محلول در دسترس می­باشد. غلظت محلول­های استاندارد معمولا با واحد مول بر لیتر یا مولاریته بیان می­­شود.

می­توان برای سنجش دقیق نرمالیته یک محلول از محلول­های استاندار اولیه استفاده نمود. برای تولید محلول استاندارد اولیه، محلول­های با غلظت معین را وزن کرده و به حجم می­رسانیم. همچنین برای تولید آن باید یک سری ویژگی­ها را مد نظر قرار داد که عبارتند از:

  • ماده دارای درجه خلوص بالایی باشد
  • ماده پایداری خوبی در هوا داشته باشد و CO2 را جذب نکند.
  • ماده جرم مولی نسبتا بالایی داشته باشد
  • غلظت محلول باید همیشه ثابت بماند.

زمان پایداری محلول­های استاندارد چیست؟

همان طور که در تعریف پارامتر آخر خط بالا آمده است، یکی از ویژگی­های مدنظر این است که غلظت محلول استاندار همیشه ثابت باشد. در واقع می­توان گفت که پارامتر زمان به صورت t تعریف می­شود. ولی همان جور که می­دانیم، همچین چیزی امکان­پذیر نیست. به همین دلیل برای محلول­های استاندارد زمان پایداری در نظر گرفته­اند. می­توان گفت که پایداری محلول­های استاندارد تابعی از زمان است که به صورت f(t) بیان می­شود. یعنی تا زمانی که محلول استاندارد اولیه در رابطه f(t) صدق کند، محلول پایدار محسوب می­شود ولی به محض این­که t مورد نظر دیگر در دامنه تابع نباشد، محلول استاندارد پایداری خود را از دست می­دهد و غلظت مواد در آن تغییر می­کند.

 

بنابراین دیگر کاربرد نخواهد داشت. برای مثال یکی از کاربردهای آن در تیتراسیون محلول­ها بوده است. محلول استاندارد برای تعیین غلظت دیگر محلول­های مجهول کاربرد دارد ولی تا زمانی که پایدار باشد و غلظت آن به طور دقیقی ثابت بماند. اگر بعد از زمان پایداری محلول استاندارد از آن استفاده شود باعث خطا در تعیین غلظت محلول مجهول نیز می­گردد.

در نمودار زیر نمونه­ای از محلول­های استاندارد را آورده است و غلظت تقریبی هر کدام از اجزای ان آورده شده است.

زمان پیداری انواع محلول های استاندارد

قابل توجه است که در این نمودار غلظت با دقت بسیار بالا مورد بررسی قرار گرفته است و همان طور که مشاهده می­شود، تقریبا پایدار میباشد. ولی همان طور که پیش­تر اشاره شد، تا یک زمان مشخص این محلول می­تواند پایدار بماند که بستگی به مواد حل­ شده در محلول استاندارد، سازگاری آن­ها با هم و شرایط محیطی که محلول در آن قرار دارد، بستگی دارد.

ارسال نظر